نمایه سازی و چکیده نویسی

مقدمه:

به فرایند “تحلیل محتوای یک سند و یا مجموعه اسناد و برگردان نتیجه این تحلیل به‌واژه‌هایی که در نمایه می‌آید”، نمایه‌سازی می‌گویند. هدف نمایه‌ها تسهیل بازیابی اطلاعات است، بنابراین، ارزش هر نمایه به میزان توفیق آن در کمک به جستجوگر برای بازیابی اطلاعات موردنیاز بستگی دارد.  نمایه‌ها با سازماندهی اطلاعات جستجو را تسهیل می‌کنند. اما کار نمایه، بیش از کم کردن تلاش جستجوگر است: نمایه‌ها سبب اطمینان جوینده از جامعیت و مانعیت جستجو می‌شوند. بطور کلی فرایند “نمایه سازی مفهومی” حداقل از دو مرحله تشکیل شده: شناخت موضوع و ویژگی‌های آن، و توصیف آنها در قالب واژگانی مناسب برای بازیابی.

بخش نمایه سازی کتابخانه مرکزی دانشگاه علوم پزشکی ایران واقع در طبقه اول ساختمان کتابخانه، در سال ۱۳۶۸ و با اهدای ۳۰۰۰ جلد پایان نامه از طرف وزارت بهداشت و درمان به این کتابخانه شروع به کار کرد. از ابتدای شروع به سازماندهی پایان نامه ها، مشکلات و کمبودهای موجود برای نمایه سازی این منابع مشخص شد. در سال ۱۳۶۹ با همت سرکار خانم فاطمه رهادوست عضو هیات علمی گروه کتابداری و اطلاع رسانی دانشگاه ایران و کتابداران این کتابخانه، طرح جمع آوری و مستندسازی سرعنوان های موضوعی پزشکی فارسی به تصویب رسید و در سال ۱۳۷۲ اولین “سرعنوان موضوعی پزشکی فارسی” منتشر شد.  در ادامه این طرح، کتاب “توصیفگرهای پزشکی فارسی” در سه ویرایش (سالهای ۱۳۷۸، ۱۳۸۰ و ۱۳۸۷) توسط کتابداران بخش نمایه سازی و فهرستنویسی کتابخانه؛ خانم ها مریم سندسی، سوسن ارتجاعی، فرین شاهپوریان و مشکوه حسن بیگی منتشر گردید. این کتاب بر مبنای پشتوانه های انتشاراتی موجود در دانشگاه علوم پزشکی ایران و سرعنوان موضوعی کتابخانه ملی پزشکی آمریکا (MeSH) انتشار یافت و تا کنون نسخه الکترونیک آن توسط کتابداران بخش نمایه سازی و فهرستنویسی خانم ها مریم رحمتی تاش و لیلا بهادری روزآمدسازی شده اما بدلیل برخی محدودیتها، ویرایش جدیدی منتشر نشده است.

کلیه فارغ التحصیلان دانشگاه موظفند به منظور تکمیل مدارک تسویه حساب یک نسخه چاپی به همراه لوح فشرده فایل پایان نامه خود را به این بخش تحویل دهند. پس از دریافت، فعالیتهای آماده سازی، فهرستنویسی و نمایه سازی و ورود اطلاعات پایان نامه­ ها انجام می­ شود. از آنجا که فرایند نمایه سازی، امری تخصصی و هزینه­ بر است، مراکز معدودی امکان انجام آن را دارند. کتابخانه مرکزی دانشگاه علوم پزشکی ایران افتخار آن را دارد که از ابتدای تاسیس بخش پایان نامه ­ها به منظور تسریع و تسهیل دسترسی کاربران به این منابع، با حضور نیروهای متخصص به نمایه ­سازی پایان نامه­ ها اقدام کرده است. کارشناسان این بخش امکان بازیابی موضوعی پایان نامه ­ها را فراهم می­ آورند.

همچنین با آغاز پروژه تهیه “پایگاه اطلاعاتی تمام متن نسخه الکترونیک پایان نامه ها”، فایل دیجیتال کلیه پایان نامه ها تهیه و بخش های مختلف آن تفکیک شده است. بطوریکه برای هر پایان نامه فایل های جداگانه ای برای چکیده فارسی و انگلیسی، فهرست مندرجات، منابع و ماخذ و فایل تمام متن تهیه و در نرم افزار کتابخانه آپلود شده است. این فایلها در کنار اطلاعات کتابشناختی پایان نامه های دانشگاه و در چارچوب قوانین دسترسی به پایان نامه ها در اختیار کاربران قرار می گیرد.

در حال حاضر بیش از ۲۲۰۰۰ پایان نامه چاپی و الکترونیکی در پایگاه اطلاعاتی کتابخانه قابل دسترسی است.

اهداف و رسالت ها:
  • گردآوری پایان نامه های دانشگاه و بارگذاری آن ها در کتابخانه دیجیتال
  • توسعه ابزار و روش های استاندارد برای سازماندهی پایان نامه های دانشگاه
  • تهیه بانک اطلاعاتی تمام متن پایان نامه های دانشگاه و تسهیل دسترسی به آنها
  • بهبود دسترسی کاربران به پایان نامه های دانشگاه
  • کمک به افزایش تولیدات علمی دانشگاه از طریق تسهیل دسترسی به پایان نامه ها
  • آموزش کتابداران و کارورزان جهت انتقال تجربیات عملی مرتبط
فعالیت ها و خدمات
  1. تدوین دستورالعمل ها و راهنماهای مرتبط
  2. دریافت پایان نامه دانشجویان و تسویه حساب
  3. تهیه پایگاه اطلاعات کتابشناختی پایان نامه های دانشگاه علوم پزشکی ایران
  4. تهیه پایگاه الکترونیکی تمام متن پایان نامه های دانشگاه علوم پزشکی ایران
  5. روزآمدسازی پایگاه توصیفگرهای پزشکی فارسی
  6. تهیه فهرست مستند رشته های تحصیلی دانشگاه
  7. تهیه آمارها و لیست مدارک درخواستی
  8. استخراج چکیده نامه های موضوعی
  9. آموزش کارورزان و کتابداران
  10. ارتباط با سایر مراکز پایان نامه های علوم پزشکی کشور
قوانین،دستورالعمل و راهنما:
  • تمامی دانشجویان کارشناسی ارشد و بالاتر دانشگاه علوم پزشکی ایران موظفند برای تسویه حساب با کتابخانه مرکزی، یک نسخه چاپی به همراه فایل الکترونیک پایان نامه خود را به این بخش تحویل دهند. فایل های راهنما جهت نگارش پایان نامه و تهیه فایل الکترونیک، در قسمت “راهنما”ی پورتال موجود است.
  • دانشجویان مقاطع کاردانی، کارشناسی و فلوشیپ جهت تسویه حساب نیاز به ارائه پایان نامه ندارند.
تجهیزات:

۳ رایانه  All in One msi برای کارکنان و ۳ رایانه کارورزی،  ۴ عدد میز کار و ۴ عدد میز کامپیوتر، کمد: ۳ عدد، قفسه ها: ۴ عدد،  ۷ عدد صندلی بزرگ و ۳ عدد صندلی کوچک

نیروی انسانی:
سرکار خانم مریم رحمتی تاش

سمت: کارشناس مسئول نمایه سازی

 

 

****************************************************************************

 

سرکار خانم سارا میرزا عبداله

سمت: کارشناس نمایه سازی

 

****************************************************************************

سرکار خانم مینا منظم

سمت: کارشناس امور آماده سازی و فهرستنویسی

اطلاعات تماس:

تلفن:  ۰۲۱۸۶۷۰۵۰۰۶ و ۰۲۱۵۵۶۲۲۷۵۲

آدرس: تهران، بزرگراه همت، جنب برج میلاد، دانشگاه علوم پزشکی ایران، کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد، طبقه اول.