علم سنجی

علم سنجی یکی از متداول ترین روش های ارزیابی فعالیت های علمی و مدیریت پژوهش است. بررسی کمّی تولیدات علمی،‌ سیاستگزاری علمی،‌ ارتباطات علمی دانش پژوهان و ترسیم نقشه علم، برخی از موضوعات این حوزه اند. در علم سنجی، ارتباطات علمی و شیوه های تولید، اشاعه و بهره گیری از اطلاعات علمی به روش غیر مستقیم و با بررسی منابع و مآخذ آنها ارزیابی می شود. نمایه های استنادی معتبر بین المللی همچون ISI، Scopus، Google Scholar از ابزارهای علم سنجی محسوب می شوند. شاخص های علم سنجی سه دسته هستند: معیارهای بهره وری که بهره وری پژوهشگر یا گروه پژوهشی را اندازه گیری می کند، معیارهای تاثیر که کیفیت (یا عملکرد) مجلات، پژوهشگران یا گروه پژوهشی را می سنجد و معیارهای ترکیبی که هدف این دسته از شاخص ها خلاصه کردن دو معیار بهره وری و تاثیر در یک عدد است. براساس معیارهای مطرح شده می توان کارکردهای مطالعات علم سنجی را به شرح زیر بیان کرد:

  •    مطالعه کمّی و اندازه گیری علم
  •     مطالعه تاریخی و جامعه شناختی علم و دانش
  •     ارزیابی اولویت ها، چشم اندازها و ظرفیت های مراکز پژوهشی و دانشگاه ها
  •     کمک به برنامه ریزی و سیاست گذاری علمی در تخصیص بودجه و توازن بودجه با هزینه
  •     شناخت الگوهای ارتباطاتی در جوامع علمی
  •     تعیین میزان همکاری نویسندگان حوزه های گوناگون
  •     ترسیم ساختار علم و دانش به طور کلی
  •     ترسیم ساختار موضوعات و حوزه های علمی خاص
  •     نمایش ساختار علمی حوزه های موضوعی خاص
  •     طراحی نقشه علمی کشور
  •     ارزیابی وضعیت علوم و فناوری در کشور و سازمان
  •     ابداع شاخص ها و مقیاس های اندازه گیری توسعه علم و فناوری
  •     مطالعه ارتباطات میان رشته ای: روشن نمودن روابط میان حوزه های مختلف دانش، سنجش روابط میان رشته ای موضوعات و ارتباطات علمی
  •     ارزیابی و رتبه بندی انتشارات
  •     ارزیابی و سنجش عملکرد تحقیقاتی و آثار تولیدی نویسندگان، سازمان ها، دانشگاه ها، کشورها و …
  •     تعیین سهم یک کشور، دانشگاه  یا سازمان در تولید علم در عرصه های ملی و بین المللی
  •     سنجش عملی فعالیت های اعضای هیأت علمی
  •     تهیه گزارش رشد علمی یک کشور
  •     ردگیری روند تولید و اشاعه دانش های مختلف
  •     آینده پژوهی در حوزه های موضوعی مختلف
  •     بررسی غیرمستقیم شیوه های تولید، کسب و اشاعه اطلاعات علمی
  •     مطالعه رشد متون در موضوعات خاص
  •     اندازه گیری تأثیر انتشارات و رتبه بندی انتشارات بر اساس اهمیت آن ها
  •     ردیابی انتشار اندیشه ها و مطالعه الگوهای انتشاراتی
  •     تحلیل کمّی در مورد تولید، توزیع و استفاده از متون منتشر شده
  •     تعیین مجلات هسته، معرفی نویسندگان برتر و مقالات پراستفاده
  •     شناسایی، ارزیابی و انتخاب منابع علمی در حوزه های موضوعی مختلف به منظور استفاده پژوهشگران

در کتابخانه مرکزی  این خدمات هم به صورت حضوری و هم از طریق ایمیل و شبکه های اجتماعی ارائه می گردد.